بیماری ام‌اس (MS) چیست؟ هر آنچه باید درباره مولتیپل اسکلروزیس بدانید

مقدمه

بیماری ام‌اس (MS – Multiple Sclerosis) یک اختلال خودایمنی و مزمن سیستم عصبی مرکزی است. در ام‌اس، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف میلین (پوشش محافظ رشته‌های عصبی در مغز و نخاع) حمله می‌کند. این آسیب باعث اختلال در انتقال پیام‌های عصبی شده و علائم متنوعی مانند ضعف، بی‌حسی، مشکلات بینایی و خستگی ایجاد می‌کند.

ام‌اس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مغز و اعصاب است و بیشتر در سنین جوانی (۲۰ تا ۴۰ سال) آغاز می‌شود. زنان حدود دو برابر بیشتر از مردان به MS مبتلا می‌شوند.

علائم ام‌اس (MS Symptoms)

علائم بیماری ام‌اس (MS) بسته به محل درگیری مغز یا نخاع متفاوت‌اند:

• بی‌حسی یا ضعف در اندام‌ها

• تاری دید یا دوبینی (مشکل بینایی شایع در MS)

• مورمور یا گزگز دست و پا

• خستگی مزمن و شدید

• مشکلات تعادلی و سرگیجه

• اختلال در گفتار یا بلع

• اسپاسم عضلات و گرفتگی

• مشکلات شناختی مثل کاهش تمرکز و حافظه

انواع ام‌اس (Types of MS)

1. ام‌اس عودکننده–فروکش‌کننده (RRMS): شایع‌ترین نوع بیماری MS با دوره‌های عود و بهبود نسبی.

2. ام‌اس پیشرونده ثانویه (SPMS): پس از چند سال، روند بیماری وارد فاز پیشرونده می‌شود.

3. ام‌اس پیشرونده اولیه (PPMS): از ابتدا روند بیماری پیوسته و پیش‌رونده است.

4. ام‌اس پیشرونده–عودکننده (PRMS): نادرترین نوع MS با پیشرفت مداوم و عودهای ناگهانی.

علت و عوامل خطر بیماری ام‌اس (MS Causes & Risk Factors)

علت دقیق MS ناشناخته است اما عوامل زیر خطر ابتلا را افزایش می‌دهند:

• ژنتیک و سابقه خانوادگی ام‌اس

• کمبود ویتامین D و زندگی در مناطق دور از خط استوا

• اختلال سیستم ایمنی

• جنسیت (شیوع بیشتر ام‌اس در زنان)

• سن (شروع معمول بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی)

تشخیص بیماری ام‌اس (MS Diagnosis)

برای تشخیص مولتیپل اسکلروزیس (MS) پزشک از ترکیبی از روش‌ها استفاده می‌کند:

• MRI مغز و نخاع: برای مشاهده پلاک‌ها و ضایعات MS

• نمونه‌گیری مایع مغزی–نخاعی (CSF): بررسی التهاب و پروتئین‌های غیرطبیعی

• تست پتانسیل برانگیخته (Evoked Potentials): بررسی هدایت پیام‌های عصبی

• معاینات نورولوژیک دقیق

درمان ام‌اس (MS Treatment)

در حال حاضر درمان قطعی برای ام‌اس (MS) وجود ندارد، اما روش‌های درمانی می‌توانند سرعت پیشرفت بیماری را کم کرده و کیفیت زندگی بیماران را بالا ببرند.

داروهای تعدیل‌کننده بیماری (Disease Modifying Therapies – DMTs)

• اینترفرون بتا

• گلاتیرامر استات

• فینگولیمود

• ناتالیزوماب

• اوکرلیزوماب

درمان حملات حاد ام‌اس

• کورتیکواستروئیدها (مثل متیل‌پردنیزولون) برای کاهش التهاب

توانبخشی و سبک زندگی در MS

• فیزیوتراپی و کاردرمانی

• گفتاردرمانی

• ورزش سبک مثل پیاده‌روی یا یوگا

• رژیم غذایی سالم و غنی از ویتامین D

• مدیریت استرس و خواب کافی

زندگی با ام‌اس (Living with MS)

بسیاری از افراد مبتلا به ام‌اس (MS) با رعایت درمان‌ها و سبک زندگی سالم می‌توانند سال‌ها زندگی فعال و مفیدی داشته باشند. حمایت خانواده، آگاهی از علائم و پیگیری منظم پزشکی نقش مهمی در کنترل این بیماری دارد.

سوالات متداول درباره ام‌اس (FAQ about MS)

آیا ام‌اس ارثی است؟

خیر، اما ژنتیک می‌تواند خطر ابتلا به MS را افزایش دهد.

آیا ام‌اس (MS) کشنده است؟

نه لزوماً. بیشتر بیماران با درمان مناسب می‌توانند عمر طبیعی داشته باشند.

آیا ام‌اس درمان قطعی دارد؟

فعلاً خیر، اما درمان‌های موجود می‌توانند روند بیماری را کند کنند.

نتیجه‌گیری

بیماری ام‌اس (MS) یکی از شایع‌ترین اختلالات نورولوژیک خودایمنی است که می‌تواند کیفیت زندگی افراد را تحت‌تأثیر قرار دهد. با تشخیص زودهنگام، داروهای تعدیل‌کننده، توانبخشی و سبک زندگی سالم، بسیاری از بیماران MS می‌توانند زندگی سالم و پویایی داشته باشند.

در BrainBee تلاش می‌کنیم با بیان ساده و علمی، آگاهی جامعه درباره ام‌اس و سایر بیماری‌های مغز را افزایش دهیم.

+1